🗓️ Zaaien in maart: moestuinkalender

Zaaien in maart is niet het enige wat we in huis doen. We gaan ook de koudeminnende planten die we in februari al voorzaaiden verhuizen naar de kas. Zo komt er plaats vrij onder de groeilampen voor nieuwe planten die het nu nog te koud zouden krijgen onder glas.

Ik ga de gewassen die je deze maand kunt voorzaaien niet opsommen, daarvoor kun je in de zaaikalender van maart kijken.  Maar ik geef je wel de grote groepen mee: 

• Warmte minnende gewassen zoals aubergines en tomaten (tweede helft maart). Pepers en paprika's zaaiden we vorige maand al en voor komkommers, meloenen en pompoenen is het nu nog veel te vroeg. 
• Opvolgteelten voor de kasplanten die voor de Ijsheiligen geoogst worden.  De kropsla die we in februari gezaaid hebben staat nu in de kas en is begin april klaar.  Maar als je nu nogmaals een kropsla zaait, dan heb je nog een vervolgteelt die op zijn beurt ook weer weg is voor de Ijsheiligen.  Ik kweek drie generaties kropsla in mijn kas voor de tomaten uitgeplant worden.  
• De eerste buitenteelten kun je ook binnenshuis in maart voorzaaien: kolen, bieten, knolvenkel, vroege herfstprei en niet te vergeten ... bloemen, bloemen en nog eens bloemen.  

Naast het zaaien en verhuizen van moestuinplantjes gaan we ook onze aardappelen voorkiemen. Ik gebruik lege eierdoosjes om de pootaardappelen rechtop in te zetten. Als je ze op een koele (5-15°C) en lichtrijke plaats zet, dan komen uit de ogen van de aardappelen korte donkere scheutjes, ook wel kiemen genoemd. Die geven je plant een voorsprong in het seizoen. De aardappelen plant ik dan begin april uit in het aardappelen bed.

Ben je nieuw met aardappelen poten of gewoon nieuwsgierig naar wat wij er nog meer over te vertellen hebben? Lees dan onze kweekgids over aardappelen poten: Zelf aardappelen kweken, jouw aardappelsucces in 9 stappen

Herinner je nog de 2 zaaibeurten binnenshuis waarover ik sprak in de moestuinkalender van februari :

• Kasplanten die voor de Ijsheiligen weg zijn uit de kas
• Zeer vroege kasteelten puur voor vroege oogst

Wel, die twee groepen mogen naar de kas voor uitplant in maart.  Ze maken ook plaats vrij binnen onder de groeilampen zoals ik al eerder aanhaalde in dit artikel. De warmteminnende planten zoals pepers en paprika's en de planten die een trage groei hebben zoals prei en knolselder blijven nu nog binnen onder de lampen.   

Verder geef ik je het advies om je kas praktisch in te richten.  Anticipeer op massa's groenten die er aankomen die je binnen voorgezaaid hebt of die je start in de kas in potjes.  Ik plaats op mijn zaaitafels Deense bakken waarin ik vlot water kan geven aan de honderden zaailingen die nog even moeten doorgroeien tot ze in de de volle grond kunnen uitgeplant worden.  In die Deense bakken passen tientallen P7 potjes en P9 potjes.  Ik giet dan gewoon mijn 2 tot 5 liter water in de Deense bak en geef zo in 10 minuutjes tijd alle bakken met moestuinplantjes water. 

Ik geef je nog twee tips voor de kas in maart.  Een eerste tip is om je te wapenen tegen vorst.  We zijn nog steeds maar maart en het kan nog flink vriezen.  Stel je voor, al je werk, ... Ik weet dat in mijn kas ik in de problemen kom als het kouder als -2°C wordt.  Ik bescherm mijn planten  met vliesdoek of een kacheltje.  Sinds ik groene energie opwek en kan stockeren, kies ik voor deze Phoenix kachel die mijn kas vorstvrij houdt.  

Maar zoals gezegd lukt het ook met vliesdoek dat je over de plantjes legt. Het is zeer licht en isoleert je plantjes goed.  Mocht het echt heel koud worden (onder -5°C) zou ik toch aanbevelen, als je geen kacheltje hebt, om je plantjes uit de kas te evacueren en een koel lichtrijk plekje in huis te geven tot de strengste vorst voorbij is. 

Als laatste tip voor de serre of kas zou ik adviseren om tussen de vroege kasteelten radijsjes te zaaien.  Die kun je binnen de 4 tot 6 weken oogsten.  Lang voor je rode bieten, kolen of knolvenkel groot zijn.  Ze zijn supergezonde snacks ... tenminste als je er geen vettige cocktailsaus opdoet zoals ik wel eens durf doen :p

Het is heerlijk om bij die eerste zonnestralen in de tuin te werken.  Bij mij voelt dat eerder als een 'temptation' dan als een werkje dat moet gebeuren.  Gereedschap, moestuinspullen en bluetooth speaker in de kruiwagen.  Favoriete muziek aan en gaan.  Het lijstje in mijn hoofd afwerken en gaan met :

• Mijn kas een poetsbeurt geven.  Gewoon met een drukspuit en water.  Enkel de hardnekkige algen en mos  even met een schuursponsje of glassteker afschrobben en dan verder schoonspuiten.  Zeep heb je eigenlijk niet nodig.  Vergeet ook niet de binnenkant te poetsen.  En als alles weer propers is kunnen de zonnestralen weer optimaal je kasteelten en wachtende plantjes van groeilicht voorzien. 
• In maart is het ideale moment om je composthoop te keren en wat lucht te geven.  Na het opschonen van de bedden heb je vast veel plantresten, wat onkruid of ander organisch materiaal op je composthoop gegooid. Meng het met onverteerd materiaal uit de bestaande composthoop en voeg ook wat goed geteerde compost toe zodat de schimmels en bacteriën die daarin zitten het grove materiaal meteen kunnen beginnen omzetten in compost.  Je zult verbaasd staan hoe snel de composthoop weer zakt.  Kijk in deze video hoe Ruud een systeem bouwde met drie compostbakken.  
• In deze derde maand van het jaar bouw ik ook al mijn steunconstructies.  Je kunt je moestuin niet enkel in de lengte en breedte benutten maar ook in de hoogte. Denk maar aan frambozen, bramen, Japanse wijnbes, tayberry, stokbonen, hoge erwten, mini pompoenen, klimcourgettes, ... Ik gebruik heel vaak freecycle materiaal om de constructies te maken zoals oude tuinafsluiting of kippengaas.  Als je dat niet voorhanden hebt kun je ook deze handige steunpalen en spandraad gebruiken.  Je koopt het één keer aan en je kunt het daarna jaar na jaar hergebruiken in je moestuin.  
• Nog 1 klus die heel belangrijk is is je bedden met aspergeplanten opschonen.  Of uiteraard aspergeplanten aanplanten als je die wil.  In onze video Kweek het zelf in maart legt Ruud je uit hoe je je bed voor groene asperges in topvorm brengt.  Tom deelt dan weer zijn techniek om witte asperges te kweken op een rug.  Wil je een echte aspergequeen of -king worden kijk dan ook onze kweekgids en kweekvideo over asperges kweken. 

De eerste dingen die in mijn hoofd opkomen zijn pootuien, plantsjalotten, doperwten, spinazie en wortelen.  Maar als je onze zaaikalender voor maart gebruikt zul je zien dat er nu al tal van gewassen in maart kunnen geplant worden.  Hou een beetje rekening met het weer, is de grond drassig nat of vriest het nog stenen uit de grond, schuif dan je teelten een maandje op.  De meeste gewassen die je in maart kunt zaaien zitten ook nog in de zaaikalender van april.

• 🪟 Andijvie (Lente) - kweekgids andijvie zaaien en onze andijviezaden
• 🏠 🪟 🪏 Prei (Vroege herfst, Late herfst en Winter) - kweekgids prei zaaien en onze preizaden 
• 🪏 Rucola (Normaal) - kweekgids rucola zaaien en onze rucolazaden
• 🪟 Sla (Lente) - kweekgids sla zaaien en ons slazaad
• 🪏 Spinazie (Lente) - kweekgids spinazie zaaien en onze spinaziezaden 
• 🪏 Warmoes / Snijbiet - kweekgids warmoes / snijbiet zaaien en onze warmoes zaden

Tip: Zaai bladgewassen zoals sla en andijvie bij voorkeur in een zaaibak. Zo kunnen de zaden onder ideale omstandigheden ontkiemen, wat zorgt voor een sterke en gezonde start van de plantjes.

• 🪟 Bloemkool (Vrijster- en zomerteelt) - kweekgids bloemkool kweken en onze bloemkool zaden
• 🪟 🪏 Broccoli (Vroeg en Zomer)- kweekgids broccoli kweken en onze broccoli zaden
• 🏠 Koolrabi (Vroeg) - kweekgids koolrabi kweken en onze koolrabi zaden
• 🪟 🪏 Radijs (Vroeg onder glas en vroeg volle grond) - kweekgids radijs zaaien en onze radijszaden
• 🪟 🪏 Rode kool (Herfst en bewaar) - kweekgids rode kool kweken en onze rode kool zaden
• 🪏 Savooikool (Herfst)  - kweekgids savooikool kweken en onze savooikool zaden
• 🪟 🪏 Spruitkool / Spruiten (Midvroeg en Midlaat) — Spruitjes kunnen in maart gezaaid worden onder glas voor een vroege start. Vroeg zaaien is aan te raden omdat spruitjes lang nodig hebben om uit te groeien tot oogstbare planten.  - kweekgids spruiten kweken en onze spruit zaden
• 🏠 Tuinkers (Kiemgroenten) - kweekgids kiemgroenten en ons kiemgroenten zaad
• 🪟 🪏 Witte kool (Herfst en bewaar) - kweekgids witte kool kweken en onze witte kool zaden

• 🏠 Aubergine - kweekgids aubergines kweken en onze auberginezaden
• 🏠 Augurk - kweekgids augurk kweken en onze augurkzaden
• 🏠 Komkommer - kweekgids komkommer kweken en onze komkommerzaden
• 🏠 Peper - kweekgids pepers kweken en onze peperzaden
• 🏠 Paprika - kweekgids paprika's kweken en onze paprikazaden
• 🏠 Tomaat - kweekgids tomaten kweken en onze tomatenzaden

Tip: Zaai deze vruchtgewassen bij voorkeur in potten voor een goede start binnenshuis. Zorg voor voldoende licht (zon of groeilampen) en een stabiele temperatuur. Tomaten, paprika en pepers houden van warmte, maar niet van natte voeten.

• 🪟 🪏 Doperwten (Zaai ter plekke of onder glas) - kweekgids over doperwten zaaien en onze doperwten zaden
• 🪟 🪏 Sluimererwten / peultjes (Zaai ter plekke of onder glas)  - kweekgids sluimererwten of peultjes zaaien en onze sluimererwtenzaden
• 🪏 Tuinboon (Normale teelt) - Tuinbonen zijn makkelijk te kweken en kunnen in maart direct buiten of in een koude bak gezaaid worden voor een goede oogst in de zomer. - kweekgids tuinbonen zaaien en onze tuinbonenzaden

• 🪏 Knoflook (Lenteplant)  - kweekgids knoflook kweken en ons knoflook pootgoed
• 🪟 Knolselder (Zomer)  - kweekgids knolselder zaaien en onze knolselderzaden
• 🪏 Pastinaak (Vroeg)  - kweekgids pastinaak kweken en onze pastinaak zaden
• 🪟 🪏 Rode biet (Zeer vroeg en vroeg) - kweekgids rode biet kweken en onze rode bieten zaden
• 🪏 Sjalot (Bruine én gele) - kweekgids sjalot planten en ons sjalot pootgoed
• 🪟 Stengelui (Zomerteelt) - kweekgids stengelui kweken en onze stengelui zaden
• 🪏 Ui / Ajuin (Plantui, zaaiui, bosui of zilverui) - kweekgids uien planten en onze plantuien
• 🪟 🪏 Wortel (Vroeg en zomer) - kweekgids wortelen zaaien en onze wortelzaden

In maart kun je ook radijsjes zaaien; deze groeien snel en zijn makkelijk te telen, zowel onder glas als in de volle grond. Radijs is vaak snel te oogsten, vaak al na een maand.

• 🏠 🪟 Bieslook - kweekgids bieslook zaaien en onze bieslookzaden
• 🏠 🪟 Kervel (Voorzaaien) - kweekgids kervel zaaien en onze kervelzaden
• 🏠 🪟 Munt - kweekgids munt zaaien en onze muntzaden
• 🏠 🪟 🪏 Peterselie (Voorzaaien en zomer) - kweekgids peterselie kweken en onze peterseliezaden
• 🏠 🪟 Rozemarijn - kweekgids rozemarijn zaaien en onze rozemarijnzaden
• 🏠 🪟 Salie - kweekgids salie zaaien en onze saliezaden
• 🏠 🪟 Tijm - kweekgids tijm kweken en onze tijmzaden

Bieslook kan goed in potten en bakken worden gekweekt, maar doet het ook goed in de vollegrond.

🪏 Aardappel (Vroege teelt – pootaardappelen uitplanten) - kweekgids aardappelen kweken en ons aardappel pootgoed

• Aardbeien: kweekgids aardbeien kweken en onze aardbeiplanten

In maart is het stilte voor de storm. De bodem is meestal nog net niet opgewarmd om het signaal te geven aan vaste de planten om te beginnen groeien. Het goeie nieuws is in maart fruitbomen en kleinfruit planten (zeker die in pot) ideaal is om zonder groeivertraging nog aan te planten in je tuin. De wortels in de potgrond in je potten zullen bij de eerste warmte kennis maken met jouw bodem en gaan nieuwsgierig op zoek gaan naar voedingsstoffen in de bodem. Ik geef je twee van onze collecties die je vast en zeker doen likkebaarden:

• Kleinfruit
• Fruitbomen

Verbazingwekkend wat je in maart nog allemaal vers uit de tuin kunt halen mits de juiste teelt. Winterprei is bijvoorbeeld vaak tot in maart te oogsten, als een van de laatste wintergroenten. Vergelijk eens met wat je vorig jaar in maart nog uit de tuin haalde. Combineer het met de gewassen uit je voorraad en je eet het hele jaar uit je tuin.

• 🪏 Prei (Winter)
• 🪟 Spinazie (Winter)
• 🪟 Veldsla (Koud glas laat)

• 🪏 Knolselder (Zomer)
• 🪏 Pastinaak (Normaal / Herfst)
• 🪟 Wortel (Super vroeg)

• 🪏 Boerenkool (Winter)
• 🪏 Broccoli (Herfst)
• 🪟 Radijs (Vroeg onder glas)
• 🪏 Savooi kool (Laat)
• 🪏 Spruitkool (Laat)
• 🏠 Tuinkers

Kies een droog moment om de grond los te maken en fijne zaaibedden te maken. Soms moet je even wachten tot de vollegrond voldoende is opgewarmd en bewerkbaar is voordat je begint met zaaien. Hier kun je vroege wortelen, radijs, spinazie en rucola rechtstreeks in de vollegrond zaaien. Zaai niet in kletsnatte grond, want dan slibben de de zaaigeultjes dicht en kiemen zaden slechter. Voor het zaaien van kleine zaden is het nuttig om ze met zand of droge grond te mengen voor een gelijkmatige verdeling.

Een laagje vliesdoek over je bedden doet wonderen: je kunt hiermee je gewassen dekken om ze te beschermen tegen vorst, het houdt de ergste kou en wind tegen, beschermt tegen vogels én versnelt de opwarming van de bodem. Ideaal voor vroege wortelgewassen en bladgewassen.

Heb je binnen of in de serre al veel gezaaid? Laat je jonge plantjes niet van de ene dag op de andere naar buiten verhuizen. Zet ze eerst een paar uur per dag buiten op een beschut plekje en bouw dat langzaam op. Zo voorkom je verbranding en groeistilstand.

Leg je pootaardappelen licht en koel (maar vorstvrij), bijvoorbeeld in eierdozen. Korte, stevige kiemen geven een voorsprong in het voorjaar en zorgen vaak voor een eerdere en betere oogst.

In maart begint ook het onkruid aan een inhaalbeweging. Door nu al wekelijks even te schoffelen of met de hand te wieden, kun je het onkruid effectief bestrijden voordat het uitgroeit tot een grote klus in april en mei.

Voor doperwten en sluimererwten kun je nu al gaas of takken (bijvoorbeeld rijshout) plaatsen. Zo hoef je later de bodem rond de wortels niet meer te verstoren en groeien de planten meteen netjes omhoog.

Jonge zaailingen zijn een lekkernij voor slakken. Werk met schuilplankjes, koffiedik, vijandige habitat voor slakken en eventueel biologische slakkenkorrels indien nodig. Hoe vroeger je begint, hoe beter je de populatie onder controle houdt.

Maart is hét moment om je serre grondig te reinigen als je dat in de winter nog niet deed. Ramen wassen, oude plantenresten weg, eventueel de bovenlaag van de grond vernieuwen en klaarzetten voor tomaat, komkommer en paprika.

Noteer wat je waar zaait, welke rassen je gebruikt en wanneer je gezaaid hebt. Bewaar ook altijd de verpakking van de zaden, zodat je de zaai-instructies zoals zaaidiepte en kiemtemperatuur kunt raadplegen wanneer dat nodig is. Zaden moeten op de juiste diepte worden gezaaid, wat meestal inhoudt dat ze lichtjes bedekt worden met aarde. Dat helpt je bij wisselteelt, bijsturen in het seizoen en het verbeteren van je moestuinjaar na jaar.

Zaai in maart ook alvast bloemen voor bijen en andere nuttige insecten, zoals goudsbloem, korenbloem, cosmea en afrikaantjes. Afrikaantjes zijn populaire eenjarige bloemen om in maart te zaaien vanwege hun gemakkelijke teelt en mooie bloemen. Je kunt ervoor kiezen deze bloemen te zaaien omdat ze niet alleen aantrekkelijk zijn voor insecten, maar ook zorgen voor een rijke bloei in de zomermaanden. Ze zorgen voor meer natuurlijke bestuiving én maken je moestuin gewoon mooier. Het is belangrijk om de juiste eenjarige bloemen te selecteren voor je tuin.